ปัญหาที่หลายคนมองข้าม
เคยสงสัยไหมครับว่า เงินคริปโตที่เราฝากไว้บน Exchange เพื่อเทรด มันเป็น “ของเรา” จริงๆ แค่ไหน หลายคนเทรดกันมาเป็นปี มีกำไรขาดทุนสลับกันไป แต่ไม่เคยถามตัวเองเลยว่า ถ้าวันหนึ่ง Exchange ที่ใช้อยู่มีปัญหา เงินที่เห็นในพอร์ตจะยังอยู่ครบไหม
เรื่องนี้ต่างจาก Forex ตรงที่เวลาเราเทรด Forex ผ่านโบรกเกอร์ เงินของเราจะถูกเก็บแยกตามกฎการกำกับดูแล (แล้วแต่ประเทศ/โบรกเกอร์) แต่คริปโตบน Exchange ส่วนใหญ่ เหรียญที่เราเห็นในบัญชีไม่ได้แปลว่าเรา “ถือ” เหรียญนั้นจริงๆ มันคือตัวเลขในระบบของ Exchange ที่บอกว่าเรามีสิทธิ์เบิกได้เท่าไหร่ ส่วนเหรียญจริงๆ อยู่ใน Wallet ของ Exchange ซึ่งเขาคุมกุญแจ (Private Key) ไม่ใช่เรา
ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญกับเทรดเดอร์
หลายคนคิดว่าตัวเองแค่เทรด ไม่ได้สนใจเรื่องเทคนิคัล Blockchain เลยมองข้ามจุดนี้ไป แต่จริงๆ แล้วนี่คือความเสี่ยงที่แยกต่างหากจากความเสี่ยงด้านราคา
- ความเสี่ยงด้านราคา คือสิ่งที่เราควบคุมได้ระดับหนึ่งผ่านการตั้ง SL, การบริหาร Position Size
- ความเสี่ยงด้าน Custodial คือความเสี่ยงที่เงินเราฝากไว้กับคนอื่น ถ้า Exchange มีปัญหา ไม่ว่าจะโดนแฮก ล้มละลาย หรือถูกระงับการถอนด้วยเหตุผลใดก็ตาม เงินของเราอาจจะกลายเป็นศูนย์ได้ทันที โดยที่ราคาเหรียญไม่ได้ลงเลยด้วยซ้ำ
จุดนี้ต่างจากการขาดทุนจากการเทรดผิดทาง เพราะต่อให้วิเคราะห์ถูกทุกครั้ง กราฟไปตามที่คาดเป๊ะ แต่ถ้าเงินไปติดอยู่ในระบบที่ถอนไม่ได้ กำไรที่เห็นในหน้าจอก็แค่ตัวเลข ไม่ใช่เงินจริงที่เอามาใช้ได้
ตัวอย่างสมมติให้เห็นภาพ
สมมติว่าคุณมีเงิน 100,000 บาทในบัญชี Exchange สมมติชื่อ “ABC Exchange” คุณเทรดเก่งมาก ทำกำไรจนพอร์ตโตเป็น 300,000 บาท ทุกอย่างดูดี
แต่วันหนึ่ง Exchange นี้ประกาศระงับการถอนชั่วคราว อ้างเหตุผลด้านเทคนิค ผ่านไปหลายวันกลายเป็นหลายสัปดาห์ สุดท้ายมีข่าวว่า Exchange มีปัญหาสภาพคล่องภายใน เงินของลูกค้าถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ คุณอาจได้เงินคืนบางส่วน หรืออาจไม่ได้เลย ทั้งที่การเทรดของคุณไม่ได้ผิดพลาดอะไรเลย
นี่คือตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพเท่านั้น ไม่ได้อ้างอิงเหตุการณ์จริงที่ไหนเจาะจง แต่หลักการแบบนี้เคยเกิดขึ้นในวงการคริปโตมาแล้วหลายครั้งในรูปแบบต่างๆ
สิ่งที่เทรดเดอร์ควรคิดถึง
- แยกให้ออกระหว่าง “ความเสี่ยงด้านตลาด” กับ “ความเสี่ยงด้านแพลตฟอร์ม” เพราะสองอย่างนี้บริหารจัดการคนละแบบ
- เงินที่ใช้เทรด (Active Trading) กับเงินที่อยากเก็บยาว (Hold) อาจต้องคิดเรื่องการจัดเก็บต่างกัน
- อย่าฝากเงินทั้งหมดไว้ที่เดียว ไม่ว่าจะมั่นใจแพลตฟอร์มนั้นแค่ไหน เพราะความเสี่ยงแบบนี้คาดเดายาก ไม่เหมือนความเสี่ยงด้านราคาที่พอวิเคราะห์ได้
- ติดตามข่าวสารเกี่ยวกับสภาพคล่องและความน่าเชื่อถือของ Exchange ที่ใช้อยู่เป็นระยะ ไม่ใช่สมัครแล้วใช้ไปเรื่อยๆ โดยไม่เคยกลับมาเช็ค
เรื่องนี้ไม่ได้มาบอกว่าห้ามใช้ Exchange หรือคริปโตมันอันตรายเกินไป แค่อยากชวนคิดว่าเวลาคำนวณความเสี่ยงของพอร์ต เรามักโฟกัสแต่เรื่องราคาขึ้นลง จนลืมนึกถึงความเสี่ยงที่อยู่นอกเหนือการวิเคราะห์กราฟไปเลย
เพื่อนๆ ในนี้มีวิธีบริหารความเสี่ยงเรื่องนี้ยังไงบ้างครับ แบ่งเงินเทรดกับเงินเก็บยังไง หรือมีหลักการเลือก Exchange แบบไหนที่ใช้พิจารณาอยู่ มาแชร์กันได้ครับ